3. Метро

Як выглядае мастацтва пад зямлёй: палітычная станцыя, побыт грамадзян і дзіцячыя малюнкі.

Магчыма, вы чулі, што стакгольмскае метро рэгулярна трапляе ў розныя рэйтынгі як найпрыгажэйшае і ўсялякае іншае “най”, ды ўвогуле з’яўляецца найбуйнейшай арт-галерэяй у свеце.

Яшчэ ў 19 ст. шведскае грамадства пачало абмяркоўваць пытанні дасяжнасці мастацтва для простых людзей. На плыні гэтых дыскусій паўстала ідэя, што метро можа быць не толькі транспартным сродкам, але і адначасова арт-аб’ектам.

Рэалізаваць яе атрымалася ў 50-ых – пакуль пасляваенная Еўропа прыходзіла ў сябе, шведы ажжыцяўлялі свае культурна-асветніцкія праекты, у прыватнасці, пад зямлёй.

Станцыі праэктавалі розныя людзі, на сённяшні дзень іх ужо больш за сотню, і ўсе яны не падобныя адна на адну. Далей распавяду пра некалькі.

Станцыя Solna Centrum дзейнічае с 1975 г., і напачатку яна была вытрымана наўпрост у чырвона-зялёных колерах, што сімвалізавала – не, не закат над балотам – але шведскія лясы пад заходзячым сонцам.

Пасля сканчэння працы архітэктары Karl-Olov Björk і Anders Åberg вырашылі, што атрымалася неяк бедненька і пачалі дадаваць дэталі.

Так выпадкова станцыя стала “палітычнай” – бо дызайн яе ўвасабляў найбольш крытычная для шведскага грамадства 70-ых тэмы: вырубку лясоў і дэпапуляцыю сельскай мясцовасці.

Такім чынам, у шведаў настолькі развітае грамадства, што нават метро не “па-за палітыкай”.

Архітэктарка Birgit Ståhl-Nyberg вырашыла прысвяціць дызайн станцыі Akalla паўсядзённаму быту шведаў.

Мужчына нянчыць дзіцёнка, стаіць нешта сумны, бяжыць, верагодна, на працу, грае ў футбол і… Цягне валыну?! Цікава, што дакладна хацелі адлюстраваць гэтай фрэскай. Як зарабляць грошы?

Жанчыны, канешне, выглядаюць нашмат прывабней за мужчын.
І на гэтых фрэсках таксама.

Пэўна, мая любімая станцыя, архітэктары якой – Elis Eriksson і Gösta Wallmark – выкарысталі свае сапраўдныя дзіцячыя малюнкі, а таксама малюнкі сваіх дзяцей.

View this post on Instagram

Назва станцыі “Hallonbergen” літаральна перакладаецца як “Малінавыя горы”.

Жыццё – маліна! Прынамсі, у Швецыі.

Што магу сказаць? Культура, якая дазваляе ўпрыгожыць станцыю метро дзіцячымі малюнкамі, асабіста мне нашмат больш пасуе за культуру, дзе метро з’яўляецца рэжымным аб’ектам з забаронай на здымку.

Метро ў Стакгольме мае назву Tunnelbana, таму станцыі пазначаюцца літарай T. З наземнага транспарту адзначу яшчэ вось такі хуткастны трамвай – на мой погляд, гэта больш маленькая электрычка, чым трамвай.

Звычайна я намагаюся праехаць краіну ўздоўж, пажадана, на цягніку – больш за ўсё люблю менавіта гэты тып транспарту (праўда, калі там не патрэбна спаць).

Гэтым разам не атрымалася, і я быў толькі ў Стакгольме, але вось распавяду, што на прывакзальнай плошчы усталяваны помнік Нільсу Эрыксану – гэта асноўны інжэнер праэкту шведскай чыгункі, першы цягнік па якой праехаў у 1856.

Звычайна вакзалы з’яўляюцца ледзьве не найгоршым месцам гораду. Памятаю, што калі быў у Сеўле, то адзіных сінякоў і бязхатніх сустрэў менавіта на вакзале.

Але ж у дзяцінстве я з захапленнем разглядаў табло з маршрутамі цягнікоў і марыў, што аднойчы наведаю кожны з узгаданных там гарадоў.

Атрымоўваецца, пранёс гэтае дзіцячае захапленне праз усё жыццё.