9. Мы лёгкія, як папера

Гэта перадапошняя частка, у якой няма аніякай карыснай інфармацыі пра Чарнагорыю – калі раптам дачытаеце да канца, то памятайце, што я адразу вас папярэдзіў. Тут распавядаю, як хадзіў з Будвы ў Святы Стэфан.

– Ок, я зразумела, што ты беларус і што ты там не жывеш, – сказала Элі. – А дзе ты жывеш?

Элі – турыстка з ангельскага горада Лідс. Ха, а я адразу зразумеў адкуль ты, радасна ўсклікнуў я. З першых словаў! Вас заўсёды выдае гэты ваш жудасны брытанскі акцэнт.

Мы пазнаёміліся, калі я паліў на вуліцы, а яна спытала, дзе можна купіць цыгарэты. Я ў адказ запэўніў, што якраз па іх і іду, і што яна можа скласці мне кампанію.

Цыгарэты ў мяне былі яшчэ з Будвы, дзе іх купіць у Котары, я не ўяўляў, але ж гэта амаль як “адна тут адпачываеш?” – нешта, што ўздымаецца з глыбіні падсвядомасці, рэфлекторны прыём, якім немагчыма не скарыстацца.

– Дык а дзе ты жывеш? – зноў спытала яна.

Усё пачалося з таго, што аднойчы ў мяне скончылася арэнда кватэры ў Тбілісі. Мая лэндлордка Кейт (але гэта для іншаземцаў, я звяртаўся да яе Кетэван) патэлефанавала сказаць, што неўзабаве вяртаецца гаспадар кватэры і таму мне трэба з’ехаць.

Так я даведаўся, што яна ніякага дачынення да гэтай кватэры не мае, гэтаксама як не мае сілы яе імя і подпіс у кантракце на арэнду.

Старая добрая Грузія, мая любімая краіна, chemi Sakartvelo, tavisuplebis qvekana, balbuta balbutima – тут ўсё трымаецца на даверы. Нідзе на планеце мне не было гэтак жа лёгка і цёпла, як там.

Я спакаваў сваё жыццё ў дзве валізкі – адну пабольш, другую паменш. Тую, што пабольш, пакінуў у сяброў, тую, што паменш, павёз за сабой у аэрапорт.

Ды нідзе не жыву, паціснуў я плячыма. Езжу з горада ў горад, з краіны ў краіну.

Але так не бывае, не пагадзілася яна. Кожны чалавек мусіць недзе жыць.

Правільна казаць – кожны чалавек носіць сваё неба з сабой, выправіў я.

Дурацкі нейкі канструкт, які пераследуе мяне большую частку жыцця. Чаму я мушу прывязваць сябе да нейкага канкрэтнага адраса, бы да будкі? Хіба я сабака?

Ты, кажу, Элі, задаеш няправільныя пытанні, на якія ўсё адно не здолееш зразумець адказы. Давай лепей распавяду, як я хадзіў з Будвы ў Святы Стэфан.

Неяк я вычытаў, што ёсць такое маляўнічае месца – выспа, злучаная з мацерыком вузкім пясчаным перашыйкам. Ну і вырашыў, што абавязкова трэба туды патрапіць, вось наўпрост заўтра і пайду.

Ноччу, як і звычайна, я не спаў – бадзяўся па старому гораду Будвы, бы той прывід.

Пад раніцу…

Чакай, перабіла мяне Элі. А чаму ты не спаў ноччу?

Ну ты што, здзівіўся я, пабываць у новым горадзе і не паглядзець, як ён выглядае ноччу?

З гарадамі ўсё гэтаксама як і з людзьмі – сапраўдная, шчырая іх сутнасць раскрываецца выключна па начах, бо днём увесь час не да гэтага.

Дык вось, пад раніцу я некалькі гадзін папрацаваў, потым яшчэ некалькі – паспаў. Дачакаўся, пакуль сонца ўздымецца максімальна высока і распачнецца самая спякота, ну і вось тады рушыў у дарогу.

Прайшоў некалькі населеных пунктаў і пляжаў – зразумеў, што калі трохі забіраю ў горы, то адразу пачынае лагаць GPS. Яшчэ даведаўся, што дарога ўздоўж узбярэжжа файная, хоць і не заўсёды ёсць асобная зона для пешаходаў.

Дарэчы, я не люблю фатаграфавацца, у мяне аніводнай нармальнай фоткі няма – гэта кожны раз праблема, калі я шукаю новую працу, няма што ў рэзюмэ закінуць.

А вось спрабаваў спаймаць у кадр котку і падумаў, што буду замест сябе здымаць свой цень – ён больш выразны і менш патрабавальны.

Здароў!

Уяўляеш, кажу, як прышпільна, доўга крочыш па тунэлю, выходзіш…

А там вось так.

Я, дарэчы, планаваў на ўсю дарогу вытраціць паўтары-дзве гадзіны, але пакуль пасядзеў на беразе мора, пакуль пазазіраў у вокны дамоў, пакуль паразмаўляў з мінакамі і катамі – ужо пакрысе пачало цямнець.

А да Святога Стэфана яшчэ пярдоліць і пярдоліць.

Прыбавіў ходу і пляжы змяніліся дрэвамі – я пабачыў сцежку ўбок ад дарогі і толькі падумаў, маўляў, а што гэта там такое, як ногі ўжо вынеслі мяне ў нейкі парк.

Шарыўся туды-сюды па парку, ну і, вядома, заблукаў. Спачатку спрабаваў знайсці сцежку, па якой прыйшоў, але плюнуў і пайшоў проста ад мора.

Утыкнуўся ў сцяну, яшчэ і, курва, з калючым дротам. Уяўляеш, блін, сцяна пасярод дрэваў?

Добра што на адным з участкаў нехта парваў дрот і прыцягнуў паленняў – якраз мне хапіла росту каб зачапіцца, падцягнуцца і пералезці на другі бок.

Прайшоў яшчэ хвілін 15 і, здаецца, перад самым заходам сонца нарэшце пабачыў тую самую выспу.

Радасны, я пабег да яе, пранёсся па перашэйку, які звязвае Святы Стэфан з матэрыком і ўпёрся ў зачыненыя дзверы.

Чорная пляміна побач з дзвярыма выявілася сабакам, які паглядзеў на мяне, шырока пазяхнуў і працягнуў спаць.

Ад людзей на беразе я даведаўся, што ўсёй гэтай тэрыторыяй валодае нейкая турыстычная фірма, і проста так на выспу фіг патрапіш, трэба замаўляць асобную экскурсію.

Ну што тут зробіш? Паплёўся назад. Да Будвы адтуль рэгулярна ходзіць аўтобус, квіток на яго каштуе мо якіх 2 еўра. Але я падумаў, ну фіг там, за што я вам буду плаціць, за тое што замок пацалаваў? Пайшоў пешшу.

– Так ты, атрымоўваецца, так і не патрапіў у Святы Стэфан? – спытала Элі.

– Які Стэфан? – не зразумеў я. – Ааа… Ды і хер з ім! Я ж увогуле не пра гэта…

Я хацеў распавесці, што сэнс не ў гэтым, што ўвогуле няістотна, куды канкрэтна я там крочыў, і што толькі падчас вандровак я нарэшце прызнаў сабе, што сама дарога нашмат каштоўней за фінішную кропку на мапе, што вынік заўсёды не адпавядае чаканням, і што працэс дасягнення рэзультату дае табе нашмат больш уласна за сам рэзультат.

І што на адваротным шляху я ізноў зайшоў у парк і пачуў, як недзе паблізу забрахалі сабакі – уласна, я ўвесь час чуў гэты брэх недзе ўдалечыні, але чым цямней ставала, тым бліжэй іх было чуваць і тым грамчэй яны былі – сабакі Паўднёвай Эўропы.

І што я выйшаў з гэтага парку – у адной руцэ камень, у другой палка, бы той нэандэрталец з нэандэртальскага лесу (альбо з андэртальскага, Элі гэтага дакладна не ведае, а вы мо і чулі, што лясоў усяго два – андэртальскі і неандэртальскі).

Я глядзеў на яе і думаў – як жа файна, што для нас не існуе моўнага бар’еру, бо я магу распавядаць свае гісторыі на ангельскай, магу на беларускай, а магу нават выдумаць сваю.

Але што рабіць з сэнсамі, што рабіць з культурамі і кантэкстамі, з тым што застаецца паміж радкамі і з тым, што вынесена за палі, з незразумелымі каштоўнасцямі і прагай да пошукаў неіснуючага?

Якімі словамі мне ўкласці ў тваю галаву ідэі – свае і чужыя, але ж толькі тыя, што жывуць стагоддзі – калі ты не зразумееш і паловы адсылак з майго аповеду?

Справа, канешне, не ў мовах – цягам апошніх гадоў я размаўляў з людзьмі на шасці розных, але амаль ні з кім так і не здолеў паразумецца.

Які сэнс у гэтых камунікацыях, калі з людзьмі я пачуваюся больш самотна, чым сам на сам з сабой?

Можа, тады лепей увогуле маўчаць. Можа прасцей шукаць гэтае самае паразуменне ў цішыні і не прамаўляць ані слова. І калі знойдзем – паляцім у бездань, маючы ў зубах толькі крыкі.

Мы зробімся лёгкія, як папера.

Апошняя частка будзе пра мову.

асабістае, беларусізацыя, белліт, гутаркі, краявіды, эміграцыя

Аповед пра Чарнагорыю:

Усе аповеды: змест.

Padarožny