4. Ізраэль Познаньскі

У чацвёртай частцы ідзем у госці да аднаго з гэтак званых “каралей бавоўны”, які зрабіў вялізны ўнёсак у развіццё прамысловай Лодзі.

Агромністы фабрычны комплекс у цэнтры Лодзі некалі належыў чалавеку па імені Ізраэль Познаньскі – польскаму прадпрыемцу, расейскаму падданаму габрэйскага паходжання.

Калі вы прыйдзеце ў гарадскі музей Лодзі, што знаходзіцца адразу каля галоўнай брамы на фабрыку, то высвятліце, што гэта насамрэч палац, у якім жыла сям’я Познаньскіх. Сядзіба рода фабрыкантаў была збудавана напрыканцы 19 ст. Тут Познаньскія і жылі, і праводзілі працоўныя сустрэчы, і ладзілі ўсялякія там балы і іншыя забаўкі.

Люстэркавая зала – тут праводзіліся розныя фармальныя мерапрыемствы для гасцей сям’і, у тым ліку канцэрты і тэатральныя пастановы.

Гэтая зала таксама несла рэпрэзентатыўную функцую – тут гасцям прапаноўвалася агледзець розныя элементы мастацтва. Атрымаўшы асалоду ад агляду мастацтва, можна было пераходзіць да справаў працоўных.

Дарэчы, цікава, што тут на польскай, нямецкай і французскай мовах напісана “бавоўна”, і толькі на рускай чамусьці “папера”.

Люблю чытаць старыя газеты! Эмпірычна з тэксту даведаўся, што гэтая – ажно за 1885 г.

Насамрэч, асабліва нічога цікавага. У нумары пералік фабрык, якія праэктуюцца, агляд культурнага жыцця Лодзі – прынамсі, у нямецкім тэатры даюць камедыю Л. Гюнтера “Дачкі гандлёвага дарадцы” (я гугліў, але нічога не знайшоў).

У асобнай калонцы жыхары горада Томашув скардзяцца на адсутнасць мяса – карэспандэнт не разумее, чаму (расейскай адміністрацыяй) у некаторых гарадах дазволена гандляваць ялавічынай, а ў некаторых не.

Ну а ў музей гэты нумар папаў праз абведзены тэкст – там пані Леонія Познаньская (жона Ізраэля) падтрымала маладога мастага Самуэля Хіршэнберга шчодрым узганароджаннем.

У мяне не павернецца язык назваць наступнае памяшканне кухняй альбо сталовай, таму скарыстаюся арыгінальным Wielka Sala Jadalna.

У мяне тут шмат частак прысвечаны гісторыі Лодзі і агулам Польшчы, але ўсё гэта фактычна можна было бы паказаць на прыкладзе сям’і Познаньскіх. Бурны рост і развіццё у 19 ст., затым у 1900 Ізраэль памёр, пакінуўшы фабрычны комплекс сваім нашчадкам.

Тых паліхарадзіла праз рэвалюцыі, затым Першая сусветная – прадпрыемствы амаль абанкроціліся, абсталяванне фабрык было часткова зруйнавана.

Затым крэдыты, спробы ўзнавіць бізнес у незалежнай Польшчы, потым у 39-м прышлі немцы – габрэйская сям’я Познаньскіх паспела эміграваць.

Затым зноў прыйшлі рускія і нацыяналізавалі ўвесь наяўны польскі бізнэс, у тым ліку прамысловыя фабрыкі. Прадукцыя выраблялася да развалу СССР.

Затым навярнуўся савок, і сэнсу ў гэтых прамсысловых монстрах ставала ўсё меней – кошт вырабніцтва быў нашмат вышэйшым за аналагічныя вырабы з Азіі, фабрыкі пазакрываліся.

На пачатку 21 ст. у гарадскіх уладаў Лодзі нарэшце дайшлі рукі да аднаўлення ўсяго гэтага.