Горад W

Тут у мяне нешта кшталту серыі гарадскіх замалёвак з Варшавы, якія я вырашыў аб’яднаць пад назвай «Горад W».

Горад W (то бок, горад Ву) – ён амаль як горад М, толькі што дагары нагамі.

Хаця хутчэй, наадварот – у адрозненні ад горада М, тут якраз усё на сваіх месцах.

#W2

23.03.2026

Доўгая гісторыя пра дапамогу незнаёмым людзям, напрыканцы якой я пачаў разважаць як паляк.

У мяне не склалася з тэорыямі змовы. Не веру я ані ў рэптылоідаў, ані ў чыпізацыю, ані ў плоскую зямлю.

Таму я прыдумаў сваю.

Тэорыя такая – насамрэч, усе пенсіянеры аб’яднаныя ў агульную нейрасетку. Навошта? Вядома, каб сачыць за мной!

Лухта? Але як яшчэ патлумачыць той факт, што яны пераследуюць мяне літаральна на кожным кроку?

Толькі я знясілена плюхаюся на сядзенне ў паўпустым трамваі, як ужо на наступным прыпынку яны пачынаюць штурм вагона – павольны, але нястрымны – і гуртуюцца менавіта вакол мяне, бездапаможна круцячы галовамі ў пошуках вольнага месца.

Яны падпільноўваюць мяне каля падземных пераходаў, чакаюць, калі я зраблю першы крок па сходах, і ў той жа момант вырастаюць наўпрост з ніадкуль, прабіваюцца з-пад зямлі бы тыя баравічкі*, пранізліва зазіраюць мне ў вочы з-пад сваіх шляпак, бяссільна сціскаючы ў руках неахопныя, цяжэнныя валізкі.

*баравічкі – гэта не таму што рыфмуецца са старычкі, а таму што хоць і згорбленыя, але благародныя

Яны ніколі не просяць дапамагчы – наадварот, цярпліва цягнуць клетчатыя баўлы з усёй сваёй старыкоўскай сілы, цяжка ўздыхаюць, марудна-марудна валочачы іх па сходах.

Та давайце дапамагу, кожны раз не вытрымліваю я.

Храні цябе Гасподзь, імгненна адказваюць яны.

Яны заўсёды недзе побач, яны ведаюць кожны мой крок, яны імкліва прарахоўваюць мой маршрут, як толькі я выходжу з дома.

Я бы той персанаж з фільма «Шоў Трумана», але ў свеце старыкоў.

Калі ў горад W прыйшла зіма, намяло снегу і дарогі пакрыліся коркамі ільда, у мяне істотна прыбавілася працы.

Старычкі падчас галалёду валяцца бы тыя кеглі, збітыя нябачным снежным шарам. Я хаджу па вуліцах, акуратна падымаю іх і цярпліва расстаўляю па месцам, прытрымліваю за локаць, пераводжу праз ільдзяныя пляміны на дарогах, з разуменнем ківаю на “ale widzi Pan jak ślisko”, ветліва ўзбагачаю кожны small talk універсальным “no właśnie”.

Так, канешне ж я разумею, што яны спецыяльна чакаюць, каб грымнуцца аб зямлю наўпрост перада мной, але ну што я магу зрабіць?

Аднойчы я прыйшоў з працы, абвёў сваю бярлогу сумным позіркам і сунуўся ў лядоўню. Адтуль на мяне паглядала адзінокая цыбуліна, невядома калі і ў якіх мэтах набытая.

Жабка, падумаў я. Żabka ratuje życie, рэгулярна чую я ад палякаў, знаёмых і не вельмі. На вуліцы было недзе мінус 10, на гадзінніку – 22:30, адпаведна, я яшчэ паспяваў заскочыць у бліжэйшую.

Калі да Жабкі заставалася метраў 50, наўпрост перада мной расцягнуўся на зямлі чарговы старычок.

Неўзабаве высвятлілася, што ён яшчэ не паспеў завяршыць канвертацыю ў старычка, таму далей у гэтай гісторыі ён будзе фігураваць як мужычок.

– Na spokojnie, – па звычцы працягнуў я. – Już Panu pomagam.

Мужычок паохаў, паахаў, але з маёй дапамогай здолеў падняцца. Ён меў пры сабе заплечнік, барсетку і здаравенную валізку. З вакзалу чэша, заключыў я.

Я дапамог яму спусціцца па прыступках (справа была на невялічкім узвышшы, а да Жабкі трэба было прайсці трохі ўніз). Ён падзякаваў і павольна пайшоў наперад.

Я агукнуў яго і спытаў, ці гэта ягоная валізка засталася стаяць наверсе. O kurwa, цяжка ўздыхнуў ён. Spoczko, адказаў я, падняўся за валізкай і спусціў яе ўніз. Dziękuję serdecznie, прамовіў ён, заўважна запінаючыся.

Мяне засмуціла і тое, што ён забыў пра сваю валізку, і што неяк марудна вымаўляў словы, і што я не пачуў пах алкаголя. Аддаючы валізку, я спытаў, ці яму патрэбна медыцынская дапамога. Ён адмоўна пакруціў галавой.

– Czy Pan przyjmuje na stałe jakiś lek? – не здаваўся я.

– Nie, – ён зноў пакруціў галавой.

– Dobra, ale gdzie Pan idzie?

– Do hotelu… – працягнуў ён.

– Ale gdzie ten hotel?

– Tam – ён махнуў рукой, паказваючы на дамы за Жабкай.

– Ale dojdzie Pan sam?

– Oczywiście!

Ён моцна запінаўся, таму было нешта кшталту ocz… o-czy-wiś… cie…

Нафіг ты да яго прычапіўся, спытаў я сам сябе. Хай ідзе сабе куды хоча. No to życzę miłego wieczoru, кажу.

Я затрымаўся папаліць каля Жабкі, і нейкі час паназіраў, як мужычок, хістаючыся, тупаў у накірунку гатэлю, збіраючы сваёй валізкай снег бы маленькі бульдозер.

У краме я схапіў сабе пару ланчбоксаў з нядбайна пакрошаным у макароны мясам, банку кансерваванай фасолі і пакет малака.

Будзе пір, вырашыў я. Вячэра чэмпіёнаў.

Выходзячы з Жабкі, я пааглядаўся ў пошуках мужычка. Той некуды знік.

Я накіраваўся дамой, зрабіў пару крокаў, спыніўся, уздыхнуў, развярнуўся і пакрочыў у тым накірунку, куды мусіў пайсці мужычок.

Мінуўшы кут дома, нарэшце пабачыў яго – мужычок, пэўна, перадумаў ісці ў гатэль і цяпер ішоў абратна, у мой бок.

Калі паміж намі засталося метраў дзесяць, ён падняў на мяне вочы і ў той жа момант паслізнуўся ды зноў шлёпнуўся на зямлю.

Ну шо ты, думаю, дурэпа. Упадзеш ды й памрэш тут пасярод зімы.

– Ale nie udało się Panu do hotelu trafić? – я ў чарговы раз дапамог яму падняцца. – To znowu ja.

Ён здзіўлена паглядзеў на мяне, відавочна не пазнаючы. Я прапанаваў выклікаць яму хуткую, на што ён стаў моцна круціць ва ўсе бакі галавой.

Нарэшце я адчуў пах алкаголя.

Я спытаў, ці ёсць у яго хто са знаёмых у Варшаве, на што ён зноў адмоўна пакруціў галавой. Добра, кажу, давай тады адрас, дзе там гэты гатэль, і ён нешта зусім паплыў: таптаўся на месцы, шукаючы нешта ў кішэнях і ледзьве вымаўляючы словы.

– Ale ja… nie… ja… nie pod… Ale ja… – запінаўся ён. Кепская справа, падумаў я. Osoba zdezorientowana – з такой фармуліроўкай і здам яго санітарам. Як той казаў, nie mój cyrk, nie moje małpy.

– Ale co Pan? Nie rozumiem, – спытаў я, паралельна гуглячы нумар хуткай дапамогі.

– Ale ja… Ale ja… nie pod… – не здаваўся мужычок. Я паперабіраў варыянты гэтага рэбусу. Ale ja nie pod narkotykami? Ці так кажуць палякі?

– Aleja Niepodległości? – нарэшце дайшло да мяне.

– Tak! – радасна усклікнуў ён.

Далей мы доўга спрабавалі разабрацца, які нумар дома – польскія лічэбнікі ня толькі мне цяжка даюцца, для п’яных гэта ўвогуле masakra.

– Dobra, i ma Pan rezerwacje?

– No mam, – ён палез за тэлефонам.

Давай, кажу, пазваню ў гэты гатэль, мо яны за табой прыедуць, скажы толькі як цябе завуць.

Насамрэч, я хацеў даведацца ягонае імя, бо ён некалькі разоў сказаў не dziękuję, а нешта накшталт dziękuju, плюс было яшчэ некалькі слоў з выразнымі памылкамі, якія я мог бы зрабіць – але ж паляк так наўрад ці так скажа.

Але не, імя-прозвішча былі даволі польскімі. Ну, мо ў палякаў па п’яні праразаецца ўсходні акцэнт, хто ведае.

З гатэля мне хер хто адказаў, таму я запрапанаваў мужычку выклікаць таксоўку, на што ён упарта даводзіў, што дойдзе сам, вось толькі каб я мог яму дарогу паказаць.

Да гатэля было піліць кіламетры два прама і яшчэ кіламетр направа.

Шансаў, што ён дойдзе сам, было няшмат, але ж мне ўсё роўна трэба было закінуць дамой ежу, таму я паказаў яму накірунак, яшчэ раз развітаўся і пакрочыў дамой.

Дома я закінуў ланчбоксы ў кампанію да цыбулі і трохі павагаўся, што рабіць далей: па-першае, моцна хацелася жэрці, па-другое, я замёрз, пакуль разбіраўся з мужычком, па-трэцяе, я на той момант недзе суткі ўжо не спаў.

Лагічна, што паступова я ўсё больш раздражняўся – і на мужычка, які адняў у мяне шмат часу, і на самога сябе, які не можа спакойна прайсці міма.

Урэшце я вырашыў, што прага да донкіхоцтва ў пірамідзе Маслоў знаходзіцца яшчэ ніжэй за базавыя патрэбы, і выйшаў з кватэры.

Мужычка я сустрэў практычна на тым жа месцы, дзе мы і разышліся – толькі гэтым разам ён ішоў у накірунку, адваротным ад таго, што я паказаў.

– Co tam, jak u Pana? – спытаў я. Мужычок разгублена круціў галавой у розныя бакі і нешта прамычаў адказ.

Добра, кажу, тады я выклікаю таксоўку, і паедзем разам у гэты гатэль. На трэці раз ён ужо не стаў пратэставаць, і смірэнна падзякаваў.

Я дацягнуў ягоную валізку да месца пасадкі – доўбаная таксоўка мусіла прыехаць толькі праз 15 хвілін, я некалькі разоў скасоўваў і замаўляў паездку нанава, пакуль не з’явіўся надпіс што праз 4 хвіліны прыедзе Andrzej. Ну, яшчэ па-боску.

Мужычок увесь час нешта таптаўся побач, чапляўся за слупы, спрабаваў са мной размаўляць, паказваў што замёрз і, калі нарэшце прыехала машына, на ўсялякі выпадак яшчэ раз упаў.

Я дапамог яму падняцца і ўсадзіў на задняе сядзенне.

Вярнуўся за валізкай, закінуў яе ў багажнік і закрыў крышку. Крышка з лёгкім чпокам адкрылася.

No kurwa, буркнуў я і закрыў яшчэ раз. І яшчэ раз. І яшчэ.

Ёбаны блять драндулет, усклікнуў я.

Прыадчыніліся дзверы кіроўцы, і адтуль высунулася галава пана Andrzeja, які выявіўся маладым хлопцам.

– Сильнее! – крыкнуў мне Andrzej.

Ха, курва, такі ж з цябе Andrzej як і з мяне Sergiusz, падумаў я, і з чыстым сумленнем ляпнуў крышкай з усёй дуры.

Закрылася.

– Dzień dobry! – я плюхнуўся на пярэдняе месца. – А шо Ви, хіба не тільки польською розмовляєте?

– Ну, – пасміхнуўся ён, – не только.

Добре, кажу, то цейво, якщо шо, відразу хотів би попередити, що я взагалі не знаю, шо це за мужик – я вийшов попалити та побачив, що він лежить у снігу. З’ясував, шо він намагався потрапити до готелю, ну й вирішив допомогти.

Шкода, кажу, ось так людинку на морозі залишати.

Я вырашыў адразу гэта прагаварыць, бо хто ведае, заре мужычка развязе, і ён альбо наблюе, альбо нож дастане, альбо яшчэ што. З той жа прычыны я вырашыў паехаць разам з нім, каб не пераўтвараць гэта выключна ў праблему таксіста.

Короче, кажу, не знаю, чи він п’яний, чи хворий – але ось, на всякий випадок.

– Очень хорошо, что Вы тоже с ним поехали, – сказаў хлопец. – Спасибо.

– Ну, звісно, – кіўнуў я. – Мало лі шо…

Мы праехалі хвілін пяць. Мужычок істотна збавіў у актыўнасці і падазрона маўчаў.

– Jak tam u Pana? – развярнуўся я. – Wszystko w porządku?

– Tak-tak, – запэўніў ён.

Асноўная праблема донкіхоцтва ў тым, што я гляджу на яго выключна сваімі вачыма. А як вось уся гэтая сітуацыя выглядае паводле мужычка?

Я ўявіў як іду сабе пасярод ночы па сваім справам, і тут да мяне чапляецца нейкі лысы барадаты мужык на плюс-мінус сто кілаграм, з выразным акцэнтам настойліва распытвае, хто я такі, куды і навошта іду, потым камусьці доўга тэлефануе, зацягвае мяне ў машыну, і некуды вязе.

Кіроўца машыны таксама не мясцовы, і яны нешта там балакаюць на незразумелай для мяне мове.

Я бы абасраўся, калі шчыра. І, верагодна, рыхтаваўся б да таго, каб дачакацца найбольш ажыўлённага месца, прабіць у які вісок і выскачыць з машыны.

– Już prawie przyjechaliśmy, – развярнуўшыся, даверліва сказаў я мужычку. – Niebawam będziemy ma miejscu, za pięc minut albo około tego.

– Dobrze, – коратка адгукнуўся ён.

Урэшце мы дабраліся да гатэля.

– No co, – павярнуўся я. – Możemy wysiadać, jesteśmy na miejscu!

– Ile muszę zapłacić? – імгненна адрэагаваў мужычок.

Які выхаваны чалавек, падумаў я. Я выйшаў сам, дапамог выгрузіцца мужычку, выцягнуў ягоную валізку, закрыў з трэцяга раза блядскі багажнік – і за ўвесь гэты час ён разоў дзесяць запытаў, колькі ён мусіць заплаціць.

Nic, niczego, nie potrzebuję pieniędzy (альбо pieniądzy, альбо pieniądze – я хв, як гэта запомніць), nie trzeba, na spokojnie – у мяне імкліва скончваліся сінонімы.

Нафіг мне твае грошы, думаю, мяне дома чакае HIGH PROTEIN PENNE Z KURCZAKIEM за 15 злотых, зніжка пры набыцці двух боксаў – ты пры ўсім жаданні не зробіш мяне яшчэ багацейшым.

Я дацягнуў ягоную валізку да дзвярэй гатэлю, а мужык усё яшчэ разгублена сціскаў у руках сваю барсетку, дзе, вергодна, былі грошы.

Я пажадаў яму ўдачы і паплёўся дамой.

Чаму на самым пачатку гэтай гісторыі я зазначыў, што стаў разважаць як паляк?

Выходзячы з таксоўкі, я сказаў кіроўцы, маўляў, дуже дякую, гарного дня.

Калі ласка, адгукнуўся ён. Не «будь ласка», не «пожалуйста», а менавіта «калі ласка».

Andrzej выявіўся беларусам, але мне хапіла два гады ў Варшаве, каб любога расейскамоўнага чалавека дэфолтна ідэнтыфікаваць як грамадзяніна Украіны.

Яшчэ, пакуль ішоў дамой, уцяміў, што ўсю дарогу ў таксоўцы я праехаў, інстынктыўна падціскаючы падбародак каб закрыць горла, ды і пакуль падымаў мужычка з зямлі і цягаў за сабой, то спрабаваў пакідаць адбіткі пальцаў толькі на валізцы і на рукаве ягонай куртцы.

Што ж, працяглы досвед донкіхоцтва і выпадковых камунікацый з незнаёмымі людзьмі даўно прывёў да фарміравання рацыянальных інстынктаў.

Чамусьці мяне гэта насмяшыла, і да свайго penne z kurczakiem я вярнуўся ў добрым настроі.